İhlas Suresi Kavram Haritası

[Hâdimul İslam]

İhlas Suresi Kavram Haritası

[Linkler Ziyaretçilere Kapalıdır.Giriş Yap Veya Üye Olmak için TIKLAYIN...]



114 ilahi mudahale olan surelerden 11 tanesi ile tanıştik.112. İhlas suresi ile Rabbimizi Rabbimizden dinledik.

Bizimki akademik bir anlatı değil. Derin arka plan ve tarih, nüzul sebebli, kaynaklı, tarihçeli bilgiler, kelimelerin kökeni, derin analizleri hiç değil. Surelerin merkezinde kalacak şekilde nüzul sebepleriyle birlikte, Surelerin bugüne ve bize bakan yönlerini, mesajlarını Kur'an'ın tevhid ilkesinin merkezinde kalarak, ivahyi hayatımıza taşımak, Kuran rehberliğini öğrenmek. Kuranla insanların arasına örülen duvarları seviye gözeterek muhataplarimin bilinç düzeyine indirmektir. Tek hedefim katışıksız arı duru tevhid eksenli bir okuma yapmaktı. Bildikleri atalar yolu öğretilerinden sıyırıp Allah'ın sözleriyle buluşturmaktı. Herbir ayetin ve mesajlarin, anlattıklarımın ilk muhatabı kendi nefsimdir. Rabbim istikamet versin...Hakikati buldursun hepimize.


09/06/2026
İhlas suresi: Allah'ı Allah'tan tanımak.

-Amellerimiz ve İbadetlerimizin Kalitesi-
Kâfirun Suresi ile birlikte şirkten ve nifaktan uzaklaştıran, tevhid ve akidenin zirvesi bir süre.

"Bir gurup genç efendimiz a.s' n yanına gelerek namazda nasıl uzun surelerini anlatarak ondan iltifat almak isterler yanındaki arkadaşı için"bu arkadaş kısa kısa hep ihlas suresini okuyor" diye de Allah Rasulunden övgü alma gayesi güden bir sataşmada bulunuyorlar. Efendimiz gence"neden hep ihlas suresini okuduğunu "soruyor. Gencin cevabı: Allah'tan Allah'ı dinlemek çok hoşuma gidiyor."
İnsan okdugunu anlayınca, ne söylediğini bilince okuduguda yaptığıda bambaşka bir hâle dönüşüyor. Namazlarda hemen bitirmek için okunan bir sure böylesi özel bir süre. Tevhidi ve Allahlı yaşamayı öğreten bir sure.

İhlas: İçindeki yabancı unsurlardan temizlenmek, katışıksız, arınmış anlamında bir kelime. Yani; içinde ne kadar fazlalık varsa onlardan kurtulmak, arınmak,temizlenmek anlamında bir kavram. Samimiyet olarak bildiğimiz kavram; şahidinin sadece Allah olduğu niyetler ve eylemler demektir. Benim hayatım Allah adına Allah adıyla demektir. İhlas ne olduğumuzu ve ne olmak istediğimizi kendimize ispat etmektir. Allah'a değil. Bu yüzden ihlas kararlılık süreklilik emek demektir.


İhlas amellerimizin ve ibadetlerimizin kalitesidir. Kendi ihlasimizi gözden geçirmeliyiz. İhlas deyince; günah işlemeyen, hata yapmayan, gaflete düşmeyen, düşmez, kalkmaz, sıkıntı yaşamaz, yanlışa düşmez, düşmez-kalkmaz bir kul modeli aklımıza gelmemeli.
İhlas; Allahlı yaşadığımız hayatlarımızda günaha düşmeye karşı tutucu güç; velevki düştük, günah işledik sonrasında tövbe ve istiğfara yönelten, insanı koruyan gücün adıdır. Yani bu noktalarda kişiyi günahlardan koruyan bir kalkandir. İnsanda okudukları, bildikleri, ogrendiklerini ilim irfana dönüştüren, hikmete dönüştürerek ihlas kazandıran gücün adıdır. Bilgi dönüştükce bizi dönüştürmeye başlar. Bizi geliştirir, ihlas kazandırır.
Allah'ın adıyla ve Allah adına eylemde bulunmak "ihlas", Bu eylemi yapan "Muhlis" ihlas için verdiği ödül "muhlas"tır. Allah tarafından ihlâsı onaylanmış, ödüllendirilmiş mümin. Şeytanın yaklaşmayacağı kullar "Muhlis" ihlas sahibi kullardir.

1. O Allah'tır, tektir. Bir değil, tek. Bir ve tek aynı değildir. Sayısal bir değil. Eşsiz ve benzersizliginden dolayı "Ehad"
Esmalar içerinde en heybetli, en izzetli esma Allah esmasidir. Yüceliğini, ulasilmazlığını,ilahlığını, ona ne kadar ihtiyacımız olduğunu anlatan en etkili Esma Allah'tır. Bütün esmalar onun içindedir.

Allah: ilah kelimesinden türeyen açılımı ile: Kendisinden başka sığınılacak, sevilecek, kulluk edilecek, hükmü altına girilecek başka hiçbir güç olmayan, eşsiz benzersiz, kendisine siginilan, sevildiği için kulluk edilen, yüceliği ve azameti karşısında hayranlık ve hayret verici demektir. Baharın gelişiyle berbaer "el musavvir" esmasi ile bizi hayranlığa ve hayrete düşürüyor.

Ehad: tek eşsiz benzersiz demektir. Vahit; Herşeyi kuşatan tek Allah demektir. Ehad dediğimizde; varlığı ile, sıfatlarıyla, özellikleriyle tek ve biricik Allah. Bütün varlığı kuşatan, hepsinin rabbi olan tek olan Allah.


İnsana yani bize bakan tarafı nedir?

Bütün kalabalıklar içerisinde herkese özel ayrıntılarda tecelli eden Allah demektir. Vahid ismi ise; insana özgü, genel özellikleri veren Allah. Hepimizde yaratılıştan iki el, beş parmak, iki göz, kulak, iki ayak var. Fakat ayrıntılarda farklılıklarımız, DNA'mız, parmak izlerimiz, dokularımız, tükrük salgımız hepsi bize özgü ve bzie özel. Allah çokluk içerisinde benzerlik ama ayrıntılarda farklilik nimeti ile bizi ödüllendirir. Bütün ayrıcalıklı biricik özelliğimize rağmen hata yaptığımızda yanlış anlamayan, kinamayan bir Rabbimiz var. Takılıp düşeriz el Gafur ismine sigindigimizda olur öyle şeyler deyip bize tecelli eder. Allah Ehaddir, tekdir. Kulunu biricik kabul edendir.İnsana düşen rabbine nankörlük etmemektir.

2. Allah'us Samed: Nasıl bir Allah? Kendisi sıfır ihtiyaçlı, ihtiyacı olan herkesin ihtiyacını gören Allah.
Samed: Boşluğu bulunmayan bir sistem kuran, kendisine daima güvenilen, emri daima geçerli olan, kimseye muhtaç olmayan herkesin kendisine muhtaç olduğu, herkese ne gerekiyorsa gerektiği kadar veren.

Allah neden vermedi, neden daha çok vermedi, neden olmadı, neden aldı? dediğimiz ne çok yerlerimiz var. Allah kulun ihtiyacı ne kadarsa o kadarını verendir. Vermemişse vardır bir bildiği, vermişse vardır bir bildiği. Vermedi diye şikayet etmenin, verdi diye külfet görmenin manası yok.
İhitiyacsiz fakat bütün ihtiyaçları gideren Allah.

İlk anlayacağımız: Ey insan acizsin. İnsan olarak ihtiyacını bile tek başına gideremiyorsun. Daha doğarken insana ihtiyacın var. İnsan ve varlık birbirine muhtaç yaratılmıştır. Kâinattaki herşey puzzle parçası gibi birbirine muhtaç. Bitki, toprak suya, güneşe muhtaç. İnsan hepsine muhtaç. Rabbimiz bu acizligi yüzümüze vurarak haddimizi bilmemeizi istiyor. Emanetçi olduğunu unutma. Allah adına hareket edecek bir bilinç oluşturmak için önce haddini bileceksin.


Allah'ın samed ismine iman edenlerin özelliği:

✓Tek etki gücünün Allah, diğerlerinin sebep olduğunu bilir öyle yaşarlar. Hastadır doktora gider iyileşir doktor ilaç vesiledir. Asıl şifanın Allah olduğunu bilir. İş arıyordur, fırsat doğmuş iş sahibi olmuştur asıl rızık sahibinin Rezzak olan Allah olduğunu bilir. Vesileleri gerçek zannedip, Allah'ın yerine koyma hatasına düşmezler.

✓Gerçek ihtiyaçların farkındadır. İsrafın getirdiği o çılgın tüketime kendini kaptirmaz. Gerçek ihtiyacın, aidiyet, bağışlanmak, rabbine kul olmak olduğunu bilir, arzu ve isteklerine sınır koyar.

✓Bu isme iman edenler ihtiyaç giderir. Gerçek ihtiyacın farkında olurlar ve kimin neye ihtiyacı varsa onu giderirler. Bir tebessüm, bir selam, bir sırt sıvazlama, bir hal hatır sorma. Bazen anlamaya, anlaşılmaya, bazen bir lokma ekmeğe, sıcak bir çorbaya, merhamete. Samed ismine iman eden ihtiyaç giderir.


3. Doğmamıştır, doğurmamıştır. "Varlığı varedenle, varlık arasındaki en büyük fark: Allah'ın yaratılmamış olmasıdır.


4. Allah'a denk, eş değer, O nün benzerliğinde hiçbir güç yoktur.



Bir nefeste hemencik okuduğumuz bu sureden çıkan dersler:

-Allah az söyleyip çokça anlamamızı istiyor.
-İhlas ve tevhid. İhlâsın olduğu yerde tevhid, tevhidin olduğu yerde ihlas vardır.
-Tevhid %100 Allahlı bir hayat yaşamaktır. Lailahe illah'tır. Nasıl tevhidi bir yaşam süreriz? Kur'an'ın ilkeleri, evrensel görüşü olduğuna inanıp, varlığı ve kâinatı Allah referanslı okuyup, hayatımızı ona göre tazim etmek. Allah'ı her işimize karıştırmak demek. Allah'tan bağımsız bir hayat alanı düşünmemek. Tevhit böyle inanmak demek.

Zıddı şirktir. Şirk müslümanların başına gelecek bir bela, bizi ilgilendiren bir imtihandır. Şirk; insanın fıtraten inanma ve kulluk etme ihtiyacında düştüğü hatadır. Çünkü insanın inanma ve aidiyet kurma ihtiyacı var. İnanamamakta bir inanma şeklidir. Şirk; inanmak adına içine düşülen bir cehalettir.
Yaratan Allah ile soruları olmayan; varlığı ve hayatı yöneten, dizayn eden Rab olan Allah ile sorunu olan, insanın iç bütünlüğünü bozan bir tehlike. Allah var deyip yok gibi yaşayanlar, hayatına müdahale etmesini istemeyenler. Şirk için illa karşına geçilip ylavarilacak bir put aramaya gerek yok. Şirk insanın istikametini kaybetmesidir. Allah'a konum tayin etmek, kafasına göre yetki belirleme hadsizligidir.
"Allah bana neden bu kadar verdi, kötülüğe neden müsade ediyor, daha fazla verseydi, şunu alsaydı,..

Allah kimseyi elinden tutup seccade başına oturtmaz, kötülük yapanı parçalara ayırıp, silahını elinden alıp müdahale etmez. İnsanın içine koyduğu, akıl, vicdan, irade, istikamet ile yapma duygusuyla müdahale eder. İçindeki vicdanla bütün bunları yapacak bir istikamet, düşünce ve eylem gücü verir. Şirk bu anlamda önce kendine sonra rabbine ihanettir.

İhlas ve tevhid... İhlas ile kulluğumuzun kalitesini artırıp kontrol ederek, Allah'a güvenerek samimiyetle Ona yonelecegiz.