Kur’an Sözlüğü İçin Tavsiye Eserler | Mehmet Okuyan & Semîn el-Halebî
 

1. Çok Anlamlılık Bağlamında Kur’an Sözlüğü | Mehmet Okuyan

🔹Yayınevi: Düşün Yayıncılık
🔹ISBN: 9786055125714
🔹Basım Tarihi: 2026-02
🔹Kapak: Karton
🔹Dil: Türkçe


🔹Tanıtım:

Kanaatimizce, modern dönemde gerçekleştirilecek olan bir tefsir ve yorum faaliyetinde takip edilecek en sağlıklı yöntemlerden biri, “Kur’an’ın kullandığı terim ve kavramları, onun metinsel bütünlüğü içerisinde yorumlamak ve anlamlandırmak”tır. Bu yöntemin klasik tefsir usulündeki karşılığı ise, “Kur’an’ın Kur’an’la Tefsiri Metodu”dur.

İşte biz de bu çalışmada, söz konusu yöntem çerçevesinde Kur’an metninde çok anlamlı (zû vucûh) kelimeleri ve bir kısım edatları inceledik. Çalışmamızda yer verdiğimiz kelimelerin belirlenmesinde, büyük ölçüde Mukatil b. Süleymân’ın (öl. 150/767) el-Vücuh ve’n-Nezair’ini, Dameğani’nin (öl. 478/1085) Kamüsu’l-Kur’ân veya diğer adıyla Islahu’l-Vucüh ve’n-Nezair fi’l-Kur’ani’l-Kerim’ini ve İbnü’l-Cevzi’nin (öl. 597/1201) Nüzhetü’l-A‘yuni’n-Nevazır fî ‘İlmi’l-Vucüh ve’n-Nezair adlı eserlerini esas aldık. Elbette bu sırada incelemeye konu edindiğimiz kelimelere verilen farklı anlamlar için çeşitli tefsirlere de müracaat etmeyi ihmal etmedik.

Kelimelerin ve kavramların tespitinde herhangi bir eksiklik yapmamaya çalıştık. Kelimeleri incelerken yukarıda belirttiğimiz üç kaynağın ittifakla ele aldıklarına öncelik verdik. Ancak bu eserlerde yer almasına rağmen, kanaatimizce anlam farklılıkları çok belirgin olmayan kelimeleri çalışmamıza koymadık. Bunun yerine, eserimizin bu baskısında tespit edebildiğimiz kadarıyla Kur’an’da yer alan 637 çok anlamlı kelimeyi ele aldık; ayrıca en sık kullanılan 25 edatı da kısmen inceleyerek, çok anlamlılık konusunda bir hizmet sunmaya gayret ettik.

2. Misalli Ansiklopedik Kur’an Sözlüğü (4 Cilt) | Semîn el-Halebî

🔹Yayınevi: Ketebe Yayınları
🔹Kapak: Kutulu 4 Cilt
🔹Dil: Türkçe
🔹Çevirmen: Veysel Akdoğan
🔹Orijinal Adı: Umdetü’l-Huffâz fî Tefsîri Eşrafi’l-Elfâz
🔹Orijinal Dil: Arapça
🔹İlk Basım Tarihi: 01.08.2024
🔹Sayfa Sayısı: C1: 696 C2: 736 C3: 606 C4: 705 Toplam: 2743 Sayfa



🔹Tanıtım:

Semîn el-Halebî’nin büyük eseri, Kur’an lafızlarının kökenleri, lügat ve tefsirî anlamlarını ayet ve hadis örnekleriyle, şiir, atasözü ve deyimler üzerinden açıklayan kapsamlı bir başvuru kaynağıdır. Alfabetik dizilimle hazırlanan bu ansiklopedik sözlük, kıraat farklılıkları, fıkıh ve kelâm konularına değinirken dilbilgisi tartışmalarına da yer verir. Misalli Ansiklopedik Kur’an Sözlüğü, hem modern okuyucu hem de akademik çalışmalar için değerli bir referans eser niteliğindedir.


🔹Eser Hakkında:

Kur’an-ı Kerim, yalnızca Allah Teala’nın bütün insanlığa hitabı değil, aynı zamanda İslam kültür ve medeniyetinin de temel yapıtaşıdır. Müslümanlar ilahi vahyi anlamak ve ondan ilhamla bir dünya inşa etmek için erken dönemlerden itibaren yoğun çaba sarf etmiştir. Zamanla geniş bir coğrafyaya yayılan bu kolektif çaba ile çeşitli ilmî disiplinler ortaya çıkmıştır. Bizatihi dili itibariyle mucizevi bir metin olan Kur’an’ın anlaşılması meselesi ise hem Arapça lügat ve nahiv ilimlerinin hem de doğrudan Kur’an’a dair incelemelerin yapıldığı ilimlerin tesisini beraberinde getirmiştir.

Esbâb-ı nüzûl, vücûh ve nezâir, münâsebâtü’l-âyât ve’s-süver, mecâzü’l-Kur’ân, müşkilü’l-Kur’ân, meâni’l-Kur’ân, i’râbü’l-Kur’ân, i’câzü’l-Kur’ân ve garîbü’l-Kur’ân gibi başlıklara ayrılan Kur’an ilimleri (ulûmu’l-Kur’ân) ile ilahi hitap muhtelif yönlerden kuşatılmaya çalışılmıştır.Bu ilimlerden garîbü’l-Kur’ân, Kur’an’da az kullanılmasından dolayı anlamı yaygın olarak bilinmeyen ya da anlaşılması güç lafızların tefsirini konu alır.

Garîbü’l-Kur’ân literatürünün önemli halkalarından biri, türün en geniş örneği olan Semîn el-Halebî’nin Umdetü’l-Huffâz fî Tefsîri Eşrafi’l-Elfâz isimli eseridir.

Gençlik yıllarında Halep’ten Mısır’a göç edip Kahire’ye yerleşerek dönemin en ünlü âlimlerinden icazetler alan ve daha hocaları hayattayken ders vermeye başlayan Semîn el-Halebî, kalem oynattığı sahalarda zamanla otorite haline gelmiş bir isimdir.

Semîn el-Halebî; dilbilgisi, belâgat, kıraat, tefsir, fıkıh ve fıkıh usulü gibi alanlarda kaynak niteliğinde eserler kaleme almış, ayrıca Memlûk yönetiminde önemli idari görevler üstlenmiştir.Semîn el-Halebî, alfabetik olarak tertip ettiği Umdetü’l-Huffâz’da Kur’an lafızlarının kökenlerini, lügat ve tefsirî anlamlarını ayet-i kerime ve hadis-i şeriflerin yanında çok geniş bir şiir, atasözü ve deyimler manzumesinden örneklerle açıklamıştır. Bunun yanında kıraat farklılıklarına işaret etmiş, yer yer fıkıh ve kelâm konularına girmiş, dilbilgisi tartışmalarına değinmiştir.

Ketebe Yayınları olarak, Semîn el-Halebî’nin büyük eseri Misalli Ansiklopedik Kur’an Sözlüğü’nün dört ciltlik ilk tercümesini okuruna sunmakla iftihar ediyoruz.