Kevser Suresi Kavram Haritası
Kevser Suresi Kavram Haritası
“Hanımlarla birlikte, kısa sûreleri; kavramları, ana mesajları ve bağlamlarıyla birlikte anlamaya çalıştığımız nitelikli bir ders halkası oluşturduk 🌺 Ortaya çıkan bu notları ve kavram haritalarını, gerek sitemiz hocalarının kıymetli paylasimalrından, gerek diğer hocamarimdan derleyerek yaptığım hazırlıkalrı sizlerle de paylaşmak istedim.”
İnsan Karalama Ahlaksızlığı: Kevser Suresi
Kevser Suresi, risaletin ikinci yılında nazil olan Mekki bir sûredir. Efendimizin erkek evlatlarının peş peşe vefat ettiği bir dönemde inmiştir. Müşrikler, onun kalbini kırmak, ruhunu yormak ve davetini küçümsemek için “Ebter” diyerek saldırıyorlardı:
“Muhammed’in soyu kesildi. Ondan sonra onu devam ettirecek kimse kalmadı.”
Öyle ki amcası azılı kâfir Ebu Leheb, evladını kaybetmiş bir babaya üzülmek şöyle dursun, Allah Resulünun canını acıtmak, kinini kusmak için sevinçle Mekke sokaklarında bunu yayıyordu. Allah Resûlü’nü yıldırmayı hedefledikleri tam böyle bir zamanda Rabbimiz Kevser Suresi ile teselliyi verdi.
Bu sûre sadece Resûlullah’ın kevserini değil, bizim hayatlarımızdaki kevserleri de fark etmeyi öğretiyor bize.
“
Biz sana Kevser’i verdik”
Kevser; sınırsız hayır, bitmeyen bereket, çoğalan iyilik anlamlarına gelir. Cennetteki nehir ve havuz anlamı da vardır. Sonu cennete çıkan iyiliklerin tamamı bir yönüyle kevserdir.
Rabbimiz adeta şöyle buyuruyor:
“Biz senden bazı şeyleri aldık ama sana Kevser’i verdik.”
Peki Allah Resûlü’ne verilen kevserler nelerdi?
Kur’an, Makam-ı Mahmud, ümmetinin sevgisi, adının salât ve selamlarla anılması, Abdulmuttalib'in yetim bir çocukken âlemlere rahmet kılınması, Kur’an etrafında oluşan iman ailesi ve cennetteki Kevser ve daha nicesi...
Hepsi sınırsız bir bereketin parçalarıydı.
Kevser çok özel zamanlarda gelen ilahi bir ikramdır. Allah Resûlü evlat acısı yaşarken verilmiştir. Çünkü o da insandı; üzülüyor, özlüyor, acı çekiyordu.
Oğlu İbrahim vefat ettiğinde ağladığını gören sahabiler:
“Sen de mi ağlıyorsun ya Resûlallah?” diye sordular.
O ise:
“Kalp hüzünlenir, göz yaş döker. Sanki Uhud Dağı yıkılmışta altında kalmış gibiyim” diyerek üzüntüsünü, evlat acısından doğan kederini en insan yanıyla ifade etmişti.
Tam da böyle bir zamanda müşrikler “Ebter!” diyerek saldırıyorlardı.
İnsan Karalama Ahlaksızlığı
Düşünün…
Kendi içlerinden biri çıkıyor, el Emin dedikleri biri hemde;
“Yetimi itip kakmayın”
“Ölçü tartıda hile yapmayın”
“Adaletsizlik etmeyin”
“Yetim malı yemeyin”
diyor…
Ama cevap olarak:
“Senin erkek evladın yok!”
Senin hazinelerin olmalıydı..
melek değilsin...bizim gibi çarşıda , pazarda dolaşan bir insansın"
deniliyor.
Hakikate cevap veremeyince şahsiyeti hedef almak… İşte bu insan karalama ahlaksızlığıdır.
Bu sadece Mekke’ye ait bir tavır değildir. Her çağın müşrik ahlakıdır.
Mâûn Suresi’nde de aynı karakter eleştirilmişti: Namazı bozan şeyler;
Namaz kıldığı halde yetimi gözetmeyenler,
Gösteriş yapanlar,
Yoksulu doyurmaya yanaşmayanlar…
Rabbimiz tam bu ahlaksızlığın karşısında Resûlü’ne:
“Üzülme. Biz sana Kevser’i verdik.” diyor.
Allah Aldığında Yerine Kevser Verir
Bazen Rabbimiz sevdiğimiz, benim deeiklerimizi elimizden alır:
malı,
sağlığı,
huzuru,
evlat,
imkanlar,
sevdiklerimizi…
Ama almakla bırakmaz yerine kevser verir.
Rabbimizin bir alma verme dengesi vardır. Bize muazzam bir sistemi hatırlatıyor aslında.
Çünkü Allah’ın aldığı her şey, bazen daha büyük bir hayrın başlangıcıdır. Aldığında yerine verdikleri kevserdir.
“Rabbimiz sadece vermek için alır.”
Bu çok büyük bir hakikattir.
Belki kayıp sandığımız şeyler, bizi cennete taşıyacak kevserlerin başlangıcıdır.
Bizim Kevserlerimiz Neler?
Herkesin kevseri kendine özeldir. Herks kendi kevserini farkındalığı kadar görür, hayatına dahil eder. Kevserlerimizi keşfetmesi gerek bu anlamda.
Kimisi için ilimdir, kimisi için sabır, kimisi için salih evlat, kimisi için hidayet, kimisi için güzel bir çevre…
Allah için bir araya gelinen ilim halkaları, boş sözden uzak meclisler, hayra vesile olan işler, bizi cennete taşıyacak salih ameller… Bunların hepsi kevserdir.
Geride bıraktıkların değil, sana sunulan ikramlar..
Kişisel olarak; hasenat denilen kişisel iyilik ve ibadetlerimizin dışında salihata dönüştürdüğümüz hayatlarımız kevserlesmiş bir ömürdür, nimettir aslında. Allah insana bir Kevser verir o çoğala çoğala gider. Bu iyiliklerin sonu da cennete varır.
Kevser çokça, sınırsızca hayırları barındırır, Tekâsür Suresi ise biriktirilen, çokluğuyla övünülen herşeyin sert şekilde eleştirildiği tam tersi bir süredir.
biriktirme,
sayma,
övünmek,
güç,
kalabalık tutkusu…
eleştirilir.
Kur’an’ın övdüğü tek çokluk:
“Çok hayır ve çok iyilik” olan Kevser’dir.
“
Rabbin için salât et ve kurban kes”
Burada Rabbimiz bize çok önemli bir yön çiziyor.
Namaz ve kurban sadece ritüel değildir. Şükürdür. Teslimiyettir. Allah’a yöneliştir.
“Venhar” kelimesi:
kurban kesmek,
göğüs germek,
dik durmak
gibi anlamlar taşır.
Namaz ve kurban bütün peygamberlerin ortak ibadetidir: İbrahim, Musa, İsa, Meryem, Zekeriyya, İsmail a.s…
Hepsine salât emredilmiştir. Kuran'da kayıtlıdır. Bu yüzden Namaz kurban Allah rasulunun getirdiği yeni birşey değil. Müşriklerin de bir namazı vardı.
Alkışlı, ıslıklı, çığlık şeklinde Kabe'de namaz kılan müminleri bastırmaya çalışırlardı.
Namazları, kurbanları rükû ve secdeleri Allah için değil, tapındıkları nesneler, putlar içindi.
Rabbimiz ibadetlerin yalnızca kendisi için yapılmasını istedi. Yalnızca Ona has kılınarak namaz, Onun adı anılarak kesilen kurbanlar, Onun rızası için yapılan ibadet ve salihatlar...
Mâûn Suresi’nde bu yüzden gösteriş için namaz kılanlar eleştirilir, sert şekilde kınanır.
". Vay o namaz kılarken gösteriş yapanların,
namaz kıldığı halde yetimi kollamayan,
en alt sınırdaki yoksulu dahi doyumaya teşvik etmeyen,
insanlıktan nasipsiz namaz kılanlar...
Namaz, Allah’ın verdiklerine karşı en büyük, en kapsamlı şükürdür.
Namaza karşı oluşan yorgunluklarımızı, isteksizliği bu anlamda bir daha düşünmek gerek.
Namaz bir teşekkürse; verilen nimetler için rekat sayılarını azaltarak kılmak niye? Tam kilsakya... Yada hiç kılmamak neden?.. Çok ağır.
Şükür namazdır. Namazsız şükür şükürsüz namaz olmaz. Tüm verdikleri için şükür makamıdır hemde.
Maun suresinde nasilki sosyal dayanışma ve yardımlaşma ile namaz arasında iliski kurduysa burada da namazla kevser arasında ilişki kuruyor Rabbimiz.
Her namaz kevsere uzanan bir yol...
Namazları zorla, borç olduğundan, yük, alışkanlık, anne baba zoruyla, komşu kınamasın diye huzursuz eden bir ibadet olarak mı yapıyoruz yoksa gerçekten niyet ederken söylediğimiz gibi mi? Allah rızası için mi?
Niyetlerimize bir istikamet çizelim.
Namaz:
yük değil,
teşekkürdür.
Bu yüzden:
“Rabbin senden ne aldıysa, sana Kevser verdi.”
Öyleyse namazla teşekkür et.
Namazın İçindeki Duruşlarımız
Namazın içindeki 4 temel duruş, tarih boyunca insanın insana tazim duruşudur.
Kiyam, rükû,secde,diz üstü oturuş.. Rabbimiz bu tazimleri günde beş vakit (zaman) kendi huzurunda (yer-mekan) bildirimi olarak sadece ama sadece kendisi için yapılmasını istiyor.
Salatınızda omurgalı olun. İlle eğilecekseniz rabbin huzunda eğilin. Çünkü o'ndan başkası istismar eder.
Allah etmez, vermek için ister. İnsan namazla aklına, kalbine, güdülerine secde ettirir. Acziyetini kavrar.Onun önünde eğilir.
Namaz insanın Rabbi karşısındaki hâlidir.
Kıyam
“Buradayım Allah’ım.” demektir. Onun huzurunda ki duruşumuzdur.
Kıraat
Allah’ın sözleriyle yeniden yön bulmaktır.
Rükû
Kibri bırakmaktır.
Secde
“Benliğimden sana sığınıyorum.Haddimi bildim sana geldim." diyebilmektir.
İnsan namazda sadece alnını değil; kalbini de secdeye koyar.
Kurban kes
Rabbimiz kurban ile; sana verilen kevserlere muakbil onun için salatınla yani bedeninle birlikte birde imaknlrinla teşekkür et."buyuruyor
Kestigimiz kurbanlar, 1/40 zekâtlarimiz Kevser'e teşekkür için yeterli mi?
Kurban sadece eti ve kanı için kesilen hayvan değildir. Kurban ibadetinin referans noktası da bu sure değildir. Hac suresidir."onların ne etleri Allah'a ulaşır, ne de kanları. Fakat O'na ulaşan, yalnızca sizin iyi niyet ve samimiyetinizdir(takva).37
İnsanı Allah’a yaklaştıran her şey kurbandır.
Namaz:
“
Ben”imizi Allah’a vermektir.
İnfak ise:
“
Benim” dediklerimizi…
Bu yüzden Rabbimiz namazla vermeyi yan yana anar.
Mecburen değil memnuniyetle vermek gerekiyor. 5 vakit namazı mecburi külfetten, kurbanı maddi boyutundan çıkarmalıyız.
Gerçek Ebter Kimdir?
Müşrikler Allah Resûlü’ne saldırdıkça aslında kendi onurlarını kaybediyorlardı.
Çünkü kinleri ve kibirleri onları körleştirmişti.
Rabbimiz:
“Asıl ebter olanlar onlardır.” buyuruyor.
"Güneşe tüküren yalnızca yakasını kirletir."
Onlar ne yaparsa yapsınlar Allah Resûlü’nün değeri eksilmedi. O atası İbrâhim a.s dan devraldığı tevhid dininin son peygamberi oldu.
Bugünün Sorusu
Dün cahiliyenin âdeti olan insan karalama ahlaksızlığı bugün de yok mu?
Ümmet olarak hâlâ:
güce,
kalabalığa,
şöhrete,
görünürlüğe,
popülerliğe,
hamasete,
şakşakçılara,
yalakalara,
göre değer biçilmiyor mu?
Peki biz neyin tarafındayız? Değerlerimizi, ilkelerimizi ne, kim belirliyor?
Az da olsa hakikatin mi? Yoksa çokluğun kalabalığın, şakşakçıların tarafında mı?
Kur’an bize bir cahiliye anlayışını yıkmayı öğretiyor:
Sayının çokluğunu değil, hayrın çokluğunu büyütmeyi…
Bugün hepimiz için bir kevser olsun inşallah.
Rabbena âmennâ feğfir lenâ verhamnâ ve ente hayrur râhimîn.